Кожная пятніца – роднае, сваё: Тадэвуш Касцюшка і памяць, якая жыве

У межах акцыі «Кожная пятніца – роднае, сваё» прапануем звярнуцца да гісторыі нашага знакамітага земляка — Тадэвуша Касцюшкі, а таксама да культурнай спадчыны, звязанай з яго імем.

Тадэвуш Касцюшка — ваенны і палітычны дзеяч, удзельнік вайны за незалежнасць Злучаных Штатаў Амерыкі, кіраўнік паўстання 1794 года. Ён нарадзіўся ў фальварку Мерачоўшчына каля Косава — на тэрыторыі сучаснага Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. У XVIII стагоддзі гэтыя землі ўваходзілі ў склад Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.

Дакладная дата нараджэння Касцюшкі не ўстаноўлена. У гістарычных крыніцах часцей за ўсё называюцца 4 і 12 лютага 1746 года. Нягледзячы на розныя версіі, безумоўным застаецца адно: Мерачоўшчына стала месцам, з якога пачаўся жыццёвы шлях чалавека, чыё імя вядома ў Беларусі, Польшчы, Злучаных Штатах і іншых краінах.

Тадэвуш Касцюшка вядомы як адзін з кіраўнікоў барацьбы за незалежнасць Злучаных Штатаў Амерыкі. Ён таксама ўзначаліў паўстанне 1794 года, якое стала адной з найбольш значных падзей у гісторыі Рэчы Паспалітай. Яго дзейнасць была звязана з ідэямі свабоды, грамадзянскай адказнасці і годнасці чалавека.

Тадэвуш Касцюшка — прыклад асобы, чый жыццёвы шлях перасягнуў межы адной краіны і эпохі. Пра міжнароднае значэнне яго спадчыны сведчаць помнікі і памятныя аб’екты, створаныя ў розных краінах свету: помнік Тадэвушу Касцюшку ў парку Касцюшкі ў Мілуокі, Курган Касцюшкі ў Кракаве, гара Касцюшка ў Аўстраліі, мемарыяльная дошка на вуліцы Касцюшкі ў Санкт-Пецярбургу і іншыя.

Аднак каб зразумець асобу Касцюшкі не толькі як гістарычнага дзеяча, але і як чалавека, важна звярнуцца да месца, дзе пачаўся яго жыццёвы шлях. Такім месцам стала Мерачоўшчына — невялікая сядзіба каля Косава, дзе нарадзіўся будучы кіраўнік паўстання і адзін з найбольш вядомых ураджэнцаў Беларусі. Сёння гэта месца дазваляе наведвальнікам непасрэдна дакрануцца да гісторыі і ўбачыць, у якім асяроддзі фарміравалася асоба Тадэвуша Касцюшкі.

Усадьба ў Мерачоўшчыне

Сёння Мерачоўшчына — адзін з важных гістарычных і турыстычных аб’ектаў Беларусі. Тут знаходзіцца мемарыяльная сядзіба-музей Тадэвуша Касцюшкі, адноўленая паводле гістарычных звестак. Дом-музей знаёміць наведвальнікаў з умовамі жыцця шляхецкай сям’і XVIII стагоддзя, гісторыяй роду Касцюшкаў і асноўнымі этапамі дзейнасці знакамітага земляка.

Сядзіба размешчана ў маляўнічым кутку Палесся, недалёка ад Косава. Навакольны ландшафт, старадаўняя архітэктура і музейная экспазіцыя дазваляюць адчуць сувязь паміж гісторыяй чалавека і месцам, дзе ён нарадзіўся.

Сядзіба Тадэвуша Касцюшкі ўваходзіць у папулярныя турыстычныя маршруты па Беларусі. Разам з Косаўскім палацам Пуслоўскіх і іншымі помнікамі рэгіёна яна стварае цэласны культурна-гістарычны маршрут, які дазваляе ўбачыць багацце і разнастайнасць спадчыны Брэстчыны.

Акцыя «Кожная пятніца – роднае, сваё» нагадвае: каб захоўваць нацыянальную памяць, неабавязкова здзяйсняць далёкія падарожжы. Часам дастаткова адкрыць для сябе мясціны, якія знаходзяцца зусім побач, — і ўбачыць, колькі гісторыі, культуры і чалавечых лёсаў захоўвае родная зямля.